Voorkomen, herkennen en behandelen van darmkanker

29 maart 2019

Darmkanker is relatief goed te behandelen, mits je er tijdig bij bent, weten chirurg Frank Logeman en internist Daniëlle de Jong van het Beatrixziekenhuis. In dit interview beantwoorden zij de meest gestelde vragen hoe u darmkanker herkent en voorkomt, hoe het ontstaat en wat de behandelmogelijkheden zijn.

Hoe vaak komt darmkanker voor?
Internist Daniëlle de Jong: ‘In de westere wereld komt darmkanker veel voor. De ziekte komt meer voor bij mannen dan bij vrouwen. Vooral mensen op oudere leeftijd lopen een groter risico op darmkanker. Maar ook jongere mensen kunnen natuurlijk darmkanker krijgen.'

Hoe ontstaat darmkanker?
Internist Daniëlle de Jong: 'Darmkanker begint meestal met een poliep (bultje) in de wand van de dikke darm.  Poliepen komen vrij veel voor bij mensen die ouder zijn dan 55 jaar. De meeste poliepen zijn goedaardig. Sommige poliepen groeien op den duur uit tot darmkanker.’

Is darmkanker te voorkomen?
Frank Logeman: 'Ons leefpatroon heeft er zeker mee te maken. We bewegen te weinig en eten vaak ongezond. Door een gezonde leefstijl kun je de kans op darmkanker beperken. Belangrijk is veel bewegen. Ook door je voeding kun je het verschil maken. Eet bijvoorbeeld veel vezels, weinig rood of bewerkt vlees, veel groente en fruit, drink weinig alcohol en rook niet.'

Kun je darmkanker herkennen?
Chirurg Frank Logeman: 'Het is belangrijk om de signalen van darmkanker te herkennen en daar snel mee naar de huisarts te gaan. Darmkanker is namelijk als het vroeg ontdekt wordt een van de best behandelbare kankersoorten. Als je er vroeg bij bent, is de kans op genezing heel groot. Het bevolkingsonderzoek darmkanker is een prima manier om vroeg darmkanker op te sporen.'

Hoe gaat het kijkonderzoek in de darm?
Internist Daniëlle de Jong: 'Tijdens het onderzoek kijken we met een scoop de gehele dikke darm na om eventuele poliepen op te sporen en direct te verwijderen. Na het onderzoek kunnen we de patiënt vaak meteen de voorlopige uitslag geven en vertellen of er wel of geen darmkanker is ontdekt. De eventuele poliepen die verwijderd worden onderzoeken we natuurlijk onder de microscoop. Patiënten bieden we snel zekerheid door ze te laten weten waar zij aan toe zijn.'

Welke onderzoeken vinden voor de operatie plaats?
Chirurg Frank Logeman: ' We doen pathologisch onderzoek op het weefsel dat is verwijderd bij het kijkonderzoek. We maken verder een CT-scan van de buik. Hierop is te zien of de kanker is uitgezaaid naar de lever en de lymfekieren. Ook maken we een longfoto om uitzaaiingen in de longen uit te sluiten of aan te tonen. We doen bloedonderzoek en bekijken het CEA (afkorting van carcino-embryonaal antigeen). Een verhoogd CEA-gehalte wordt in vijftig procent van de gevallen van (endel)darmkanker gevonden. Bij endeldarmkanker maken we ook nog een MRI om de lokale situatie beter te kunnen beoordelen.'

Hoe snel kan de behandeling van darmkanker beginnen?
Chirurg Frank Logeman: 'Als er sprake is van darmkanker streven we ernaar binnen vijf weken na het darmonderzoek de operatie te laten plaatsvinden. Er zijn verschillende behandelingen mogelijk bij darmkanker. Welke behandeling het beste is, is afhankelijk van verschillende factoren. Het stadium van de kanker is belangrijk. Daarnaast spelen ook persoonlijke factoren een rol. Hoe goed is de lichamelijke conditie van de patiënt? Waar zit de darmtumor precies en zijn er uitzaaiingen? En natuurlijk wat wil de patiënt zelf?’

Verwijderen van de tumor is een veelvoorkomende behandeling?
Chirurg Frank Logeman: ‘Absoluut. Als blijkt dat er een tumor in de darm zit en er geen uitzaaiingen zijn, wordt via een kijkoperatie een stuk darm verwijderd, samen met de tumor en de lymfeklieren die bij dat deel van de darm horen. In deze lymfeklieren zouden zich uitzaaiingen kunnen bevinden. Bij endeldarmkanker gaat er soms een behandeling met bestraling of een behandeling met bestraling in combinatie met chemotherapie aan vooraf. Door bestraling en chemotherapie wordt de tumor wat kleiner en verdwijnen mogelijk de uitzaaiingen in de lymfeklieren. Hiermee wordt de kans op een volledige verwijdering van de tumor groter.’

Hoe groot is de ingreep?
Chirurg Frank Logeman: ‘Het is een behoorlijke operatie. Daarom laten we patiënten voor hun operatie al werken aan een goede conditie. Tijdens de operatie geven we patiënten een speciale verdoving, multimodale anesthesie, waardoor ze sneller herstellen en minder last hebben van bijwerkingen. Na de operatie krijgen patiënten een pomp om de pijnstilling zelf te regelen. Wat goed is voor het herstel, is snel uit bed te zijn, te bewegen en normaal te eten.  Doorgaans gaan patiënten, als er geen complicaties zijn, binnen 4 tot 5 dagen naar huis.’

Wat gebeurt er na de operatie?
Chirurg Frank Logeman: 'Na de behandeling van dikkedarmkanker komen patiënten regelmatig op controle in het ziekenhuis. Tijdens de controles kunnen er onderzoeken plaatsvinden. Die zijn bedoeld om vroegtijdig uitzaaiingen op te sporen en te kijken of er dan nog een genezende behandeling kan plaatsvinden.'

Welke onderzoeken vinden na de operatie plaats?
Chirurg Frank Logeman: 'We laten bij patiënten regelmatig bloedprikken om de CEA-waarde in het bloed te meten. Een stijgend CEA-gehalte kan een teken zijn van uitzaaiingen. Met een echo kunnen we uitzaaiingen in de lever uitsluiten of aantonen.'

Waarom zijn patiënten in het Beatrixziekenhuis in goede handen?
'Voor patiënten met dikke darmkanker werken verschillende specialisten nauw samen. Het team bestaat uit een MDL-arts, internist-oncoloog, chirurg-oncoloog, radioloog, patholoog, radiotherapeut en een gespecialiseerd verpleegkundige. Mensen die mogelijk darmkanker hebben, krijgen zo snel duidelijkheid’, zegt chirurg Frank Logeman.

Internist Daniëlle de Jong: ‘In een betrekkelijk korte periode worden alle benodigde onderzoeken uitgevoerd, wordt een plan van aanpak opgesteld en begint de behandeling. Het hele traject is erop gericht om patiënten snel de juiste zorg te bieden voor, tijdens en na de behandeling.’