Rechten en verantwoordelijkheden

De overheid regelt in verschillende wetten uw rechten én verantwoordelijkheden als patiënt. Om de positie van u als patiënt te versterken zijn de patiëntenrechten vastgelegd in de Wet Geneeskundige Behandelovereenkomst (WGBO).

Bij Rivas kunt u er op vertrouwen dat wij voldoen aan de wet- en regelgeving op het gebied van de rechten van patiënten en familie. Onze medewerkers zijn op de hoogte van uw rechten. Als u dat wenst, lichten ze deze rechten graag toe.  

Hieronder vindt u een overzicht van uw belangrijkste rechten en verantwoordelijkheden in de zorg:

Veiligheid

Veiligheid is de ultieme toetssteen bij alles wat Rivas onderneemt. Dat betekent niet alleen dat er zorg wordt geleverd met zo min mogelijk risico, maar ook dat een omgeving wordt gecreëerd waarin u zich op uw gemak voelt. Een omgeving waarin u er ook op mag vertrouwen dat uw fundamentele rechten worden beschermd. Keuzevrijheid, hartelijkheid en respect voor uw persoonlijke waarden en overtuigingen spelen daarbij een belangrijke rol.

Planetree

Rivas werkt volgens het Planetree-concept van mensgerichte zorg. Een van de belangrijke componenten daarbij is eigen keuze en verantwoordelijkheid door informatie en educatie.

Hoe beter de cliënt op de hoogte is van zijn of haar situatie, hoe beter hij of zij verantwoorde ingrijpende beslissingen kan nemen en keuzes kan maken. Daarom is het voor patiënten belangrijk om uitstekend geïnformeerd te zijn en op grond daarvan mee te blijven denken en te beslissen over mogelijke behandelingen. Zo zijn zij goed betrokken bij het verloop van het herstel en houdt de cliënt de regie over het eigen leven. Het gaat om een gelijkwaardige relatie, waarin de cliënt en/of diens familie mogen en kunnen kiezen voor wat zij wenselijk of goed achten. Daarnaast kunnen zij zelf ook al het mogelijke bijdragen voor een goede behandeling, snel herstel of aanpassing aan de situatie.

Onze professionals hebben allen de verantwoordelijkheid om op deelgebieden patiënten goed te informeren. Ze zijn daar – gezien hun kennis/opleiding - allen goed voor toegerust. In hun functiebeschrijvingen en beroepscode staan voorlichtings- en instructietaken expliciet beschreven.

Er zijn enkele groepen medewerkers met specifieke achtergrond en voorlichtingstaken; te weten de contactpersonen patiëntenvoorlichting en gespecialiseerd verpleegkundigen. Voor hen zijn voorlichting, instructie en begeleiding de belangrijkste taken. Zij worden ondersteund worden door de afdeling communicatie en het informatiecentrum.

De voorlichting stemmen wij altijd zoveel als mogelijk specifiek af op de patiënt, rekening houdend met achtergrond en rekening houdend met onderwerp. U ontvangt de informatie over uw gezondheid en behandelmogelijkheden in begrijpelijke taal. Ondersteuning met ‘folders gebeurt waar mogelijk digitaal en indien  nodig kan een print gemaakt worden. De website van Rivas is daarbij de bron. Indien nodig kan er met hulpmiddelen, tolken, betrokkenen, via familie of personen aangepast worden gecommuniceerd.

Momenteel ontwikkelt Rivas/het Beatrixziekenhuis een cliëntportaal. Een eerste start is daarmee gemaakt. Het zal in de toekomst een steeds belangrijker middel worden in de communicatie met patiënten.

Het recht op informatie

U heeft recht op duidelijke informatie over uw gezondheidstoestand en behandelmogelijkheden. Met goede informatie kunt u samen met uw behandelaar een weloverwogen beslissing nemen over uw onderzoek of behandeling. Daarom moet de zorgverlener u voorafgaand aan een onderzoek of behandeling goed informeren. Dat kan mondeling of schriftelijk, maar altijd op een voor u begrijpelijke manier. De zorgverlener moet u informeren over:

  • uw huidige gezondheidstoestand en de vooruitzichten;
  • de aard en het doel van het onderzoek en de behandeling;
  • de te verwachten gevolgen en de risico’s daarvan voor uw gezondheid;
  • andere methoden van onderzoek of behandeling die in aanmerking komen.

Aan wie wordt informatie verstrekt?

  • aan de patiënt zelf als deze 16 jaar of ouder is;
  • aan de patiënt en de ouders/verzorgers als de patiënt tussen 12 en 16 jaar is;
  • aan de (wettelijke) vertegenwoordiger (ouder, familie, gemachtigde, mentor) bij wilsonbekwaamheid (dus als iemand op grond van leeftijd of verstandelijke vermogens zelf niet in staat is beslissingen te nemen).

Manier van informeren
U ontvangt de informatie over uw gezondheid en behandelmogelijkheden in begrijpelijke taal. Waar mogelijk gebeurt dat digitaal en indien u wenst kan een afdruk gemaakt worden. Indien nodig kan er met hulpmiddelen, tolken, betrokkenen, via familie of personen aangepast worden gecommuniceerd.

Als u geen informatie wilt
Misschien ontstaat er een situatie waarin u juist geen informatie wilt hebben over uw gezondheid. Als u te kennen geeft geen informatie te willen ontvangen, moet de zorgverlener uw wens in beginsel respecteren. Bestaat hierdoor gevaar voor u en voor anderen dan zal de zorgverlener u toch de minimaal noodzakelijke informatie geven. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als u een ernstige besmettelijke ziekte heeft.

In uitzonderlijke gevallen (bij spoedopname, buiten bewustzijn of bij psychiatrische patiënten met suïcide-risico) kan een zorgverlener ervoor kiezen u geen informatie te geven. Dit kan zich voordoen in noodgevallen als direct ingrijpen geboden is. Ook kan een zorgverlener besluiten bepaalde informatie achter te houden als hij vreest dat deze tot ernstige schade voor u zal leiden. De zorgverlener is echter wel verplicht om hierover overleg te plegen met een andere zorgverlener. Bovendien behoort hij, als het mogelijk is, de informatie op een later tijdstip alsnog aan u te verstrekken.

Uw informatierechten en verantwoordelijkheden
U kunt in het proces van informatieoverdracht zelf een belangrijke rol spelen. Zo kunt u bijvoorbeeld van te voren uw vragen op papier zetten, iemand meenemen of het gesprek opnemen. Zeker als iets nog onduidelijk is of als u twijfels heeft, schroom dan niet om een extra toelichting te vragen.
Anderzijds bent u verantwoordelijk om naar beste weten inlichtingen te geven en de medewerking te verlenen die redelijkerwijs nodig is voor een goede zorgverlening.
                                                                                                                                                              Top

Het recht op inzage in uw dossier

Uw hulpverlener is verplicht een dossier van u bij te houden. Rivas werkt hiervoor met een elektronisch patiëntendossier. U heeft het recht om dit dossier in te zien. Het dossier is eigendom van Rivas. Wel kunt u, tegen een redelijke vergoeding (kostprijs), een kopie van uw dossier ontvangen. U kunt gegevens in uw dossier laten aanvullen. Daarnaast kunt u (delen van) uw dossier ook laten vernietigen, tenzij het bewaren ervan heel belangrijk is voor derden. De inhoud van het dossier is van u.

Rivas Elektronisch Dossier (RED)
De ambitie van Rivas is om veilige zorg te leveren rondom u als patiënt; altijd beschikbaar, mensgericht, professioneel en dichtbij. Om dat goed te ondersteunen werkt Rivas met één elektronisch dossier per patiënt, het Rivas Elektronisch Dossier (RED). Hierdoor hebben Rivas-zorgprofessionals die daartoe bevoegd zijn altijd de juiste en meest actuele informatie over bijvoorbeeld uw medicatie en behandeling. Alleen Rivas-medewerkers met een directe behandelrelatie met u als patiënt hebben dus toegang tot dat deel van het dossier dat voor uw behandeling van belang is. Verder voldoet Rivas vanzelfsprekend aan alle wet- en regelgeving en richtlijnen rondom het voeren van een dossier en hebben we gezorgd dat uw elektronische dossier uitstekend beveiligd is. Mocht het systeem uitvallen, dan is er bovendien een back-up beschikbaar, zodat de informatie uit uw dossier altijd voorhanden is.

Via het goed beveiligde zorgverlenersportaal hebben ook de huisartsen toegang tot de gegevens van hun patiënten. Het is mogelijk om hiertegen bezwaar te maken. Gevolg daarvan is wel dat uw huisarts mogelijk niet volledig wordt geïnformeerd.

Hoe krijgt u inzage en welke gegevens mag u inzien?
Wanneer u dit aan de zorgverlener of instelling vraagt krijgt u inzage. Kopieën worden na een schriftelijk verzoek verstrekt. U mag alle gegevens uit uw dossier inzien die over uzelf gaan. Hieronder vallen onder meer de verslaglegging van de (betrokken) zorgverlener, uitslagen van onderzoeken, röntgenfoto’s en verwijsbrieven. Persoonlijke werkaantekeningen van de zorgverlener, die los van uw dossier worden bewaard, behoren niet hiertoe.

Ons uiteindelijke doel is om ook u als patiënt online inzicht te geven in uw elektronisch dossier via het cliëntportaal. Een eerste start is daarmee gemaakt. Het is bereikbaar via een beveiligde toegang met DigiD en sms-functie. Het zal in de toekomst een steeds belangrijker middel worden in de communicatie met patiënten. Uitbreiding van mogelijkheden zal in de nabije toekomst gefaseerd gebeuren. Daarbij willen we het eveneens mogelijk maken dat u zelf afspraken kunt maken met uw zorgprofessional en dat u, vanuit uw dossier, die informatie kunt oproepen waarvan uw zorgprofessional heeft aangegeven dat die op uw situatie van toepassing is. Zo willen we samen met u onze zorg kwalitatief nog beter, veiliger en klantvriendelijker maken.

Aan wie wordt inzage verleend?
Er wordt alleen inzage verleend aan de patiënt, dus niet aan familieleden of partners. U kunt wel iemand machtigen het medisch dossier namens u in te zien.  Ouders/verzorgers van kinderen jonger dan 12 jaar mogen de gegevens van het kind inzien. Bij kinderen van 12 tot 16 jaar hebben zowel het kind als de ouders/verzorgers het recht op inzage. Inzage in gegevens van een overledene kan slechts worden verleend wanneer nabestaanden hier een aanmerkelijk belang bij hebben en de zorgverlener van mening is dat de overledene bij leven hiertegen geen bezwaar zou hebben gehad of indien een wettelijke verplichting dit vereist.

Wat kunt u doen als u het niet eens bent met de gegevens?
Wanneer u van mening bent dat gegevens onvolledig of onjuist zijn, kunt u uw eigen verhaal opschrijven en aan het dossier laten toevoegen.
Indien u bepaalde passages uit uw dossier wilt laten verwijderen of het hele dossier wilt laten vernietigen, dient u de zorgverlener hierom schriftelijk te verzoeken. Behalve als de zorgverlener duidelijk kan maken dat de medische gegevens voor anderen van aanmerkelijk belang zijn, moet hij binnen drie maanden na uw verzoek hieraan voldoen. In bepaalde gevallen is vernietiging bij wet verboden.

Let wel: bij vernietiging van het hele dossier gaan ook belangrijke medische gegevens verloren. Dit kan nadelig voor u zijn. Medische gegevens van personen die gedwongen in een psychiatrische instelling zijn opgenomen, mogen tot vijf jaar na het eind van de opneming niet worden vernietigd.

Hoe lang wordt uw medisch dossier bewaard?
De gegevens in uw dossier moeten in ieder geval 15 jaar bewaard blijven of nog langer als dit uit het oogpunt van medische zorg noodzakelijk is. Het dossier van kinderen moet bewaard worden tot het 23e jaar.
Medische gegevens die zijn verkregen in het kader van een keuring worden bewaard zolang dat noodzakelijk is in verband met het doel van de keuring.
                                                                                                                                                            Top

Toestemmingsvereiste

Samen met uw behandelaar komt u, op basis van goede informatie, tot een weloverwogen beslissing over onderzoek en/of behandeling.

Op basis van de informatie die u heeft gekregen, kunt u beslissen of u toestemming wilt geven voor een onderzoek of behandeling. Zonder uw toestemming mag een zorgverlener niet tot onderzoek of behandeling overgaan, tenzij er sprake is van een noodsituatie en hij bovendien niet op de hoogte is van uw wensen.

De behandelaar mag soms wel uitgaan van stilzwijgende toestemming. Dit is met name voldoende in de volgende situaties:

  • bij behandelingen van niet-ingrijpende aard, die voortvloeien uit een reeds besproken behandelplan;
  • als uit het gedrag van de patiënt de toestemming kan worden afgeleid. Wanneer u bijvoorbeeld een arm uitsteekt, zal de verpleegkundige ervan uitgaan, dat er geprikt mag worden.


Schriftelijk vastleggen toestemming

Bij verrichtingen van ingrijpende aard zal de zorgverlener expliciet toestemming vragen en deze schriftelijk vastleggen in uw dossier. Het gaat hierbij om zogenoemde invasieve onderzoeken en behandelingen, dat wil zeggen een methode waarbij men met apparatuur of anderszins het lichaam binnendringt (bijvoorbeeld snijden, prikken of verdoven).

Wie moet toestemming geven?

  • bij kinderen tot 12 jaar: de ouders/verzorgers;
  • kinderen van 12 tot 16 jaar: het kind samen met de ouders/verzorgers;
  • vanaf 16 jaar: de patiënt zelf;
  • bij wilsonbekwame meerderjarigen: de (wettelijk) vertegenwoordiger (bijvoorbeeld de gemachtigde, mentor of naasten).

Wat gebeurt er als u geen toestemming geeft?
Als u geen toestemming geeft, dan wordt het onderzoek of de (verdere) behandeling niet uitgevoerd. Uw zorgverlener informeert u over de eventuele gevolgen van deze beslissing. U kunt uw zorgverlener daarna niet meer aanspreken op de mogelijke negatieve gevolgen van uw beslissing.
Overigens is uw beslissing voor de zorgverlener geen reden om de relatie met u te beëindigen. Hij zal (indien gewenst) samen met u naar alternatieve mogelijkheden zoeken.
                                                                                                                                                              Top

Het recht op vertrouwelijkheid

In de gezondheidszorg beschikt de zorgverlener vaak over zeer persoonlijke gegevens van de patiënt. Het is voor u van belang dat deze gegevens vertrouwelijk worden behandeld. De zorgverlener is dan ook verplicht over de door u verstrekte gegevens te zwijgen. De resultaten van onderzoeken en keuringen mag hij in beginsel alleen met uw toestemming aan derden meedelen.

Voor welke gegevens geldt de geheimhoudingsplicht?

De zorgverlener is verplicht tot geheimhouding van alle gegevens die u hem heeft toevertrouwd en die de zorgverlener in de uitoefening van zijn beroep te weten komt. Het gaat hierbij niet alleen om medische gegevens, maar ook om alle persoonlijke informatie die aan de zorgverlener is toevertrouwd.

Wie is tot geheimhouding verplicht?
De volgende professionals hebben een geheimhoudingsplicht:

  • alle artsen;
  • apothekers;
  • psychotherapeuten;
  • psychologen;
  • fysiotherapeuten;
  • verloskundigen;
  • verpleegkundigen;
  • geestelijk verzorgers
  • (co-)assistenten;
  • secretaresses;
  • laboratoriummedewerkers;
  • radiologiemedewerkers

En verder hebben alle medewerkers die met patiënten of informatie over patiënten in aanraking komen geheimhoudingsplicht.

Ten opzichte van wie is geheimhouding wel of niet verplicht?
De zorgverlener heeft uiteraard geen geheimhoudingsplicht ten opzichte van:

  • u;
  • medebehandelaars;
  • ouders van kinderen tot 16 jaar;
  • vertegenwoordigers of personen die door u gemachtigd zijn informatie over u te horen of in te zien.

De arts heeft wel een geheimhoudingsplicht ten opzichte van alle anderen zoals familie, partner en zorgverleners die niet rechtstreeks bij uw behandeling zijn betrokken.

Mag de geheimhoudingsplicht worden doorbroken?
De geheimhoudingsplicht is altijd het uitgangspunt maar er zijn uitzonderingen. De plicht tot geheimhouding mag doorbroken worden als:

  • u daar zelf toestemming voor geeft.
  • Als een zorgverlener verplicht wordt gegevens over patiënten te verstrekken op grond van een wettelijk voorschrift, bijvoorbeeld bij gevaar voor verspreiding van bepaalde infectieziekten.
  • Op rechterlijk bevel, bijvoorbeeld in een strafrechtelijk onderzoek.
  • Als de zorgverlener voor een conflict van plichten komt te staan. Bijvoorbeeld: een taxichauffeur lijdt aan epileptische aanvallen en gaat, tegen het advies van zijn behandelend arts, door met werken. In dat geval is er sprake van ernstig (levens)gevaar voor anderen en kan de zorgverlener om die reden zijn geheimhoudingsplicht doorbreken.
                                                                                                                                                               Top

Het recht op privacy

Met name door het onderzoek aan uw lichaam en door de registratie van uw persoonlijke gegevens in geautomatiseerde systemen wordt inbreuk gemaakt op uw privacy. U heeft er recht op dat uw privacy  zoveel mogelijk wordt gewaarborgd. Een zorgverlener mag dan ook niet meer gegevens vragen en schriftelijk vastleggen dan voor een goede diagnose en behandeling noodzakelijk is. Het recht op privacy houdt ook in dat zonder uw toestemming geen derden bij het onderzoek of de behandeling aanwezig mogen zijn.

De lichamelijke privacy
Een zorgverlener heeft bepaalde gegevens nodig om een diagnose te kunnen stellen om u vervolgens te kunnen behandelen. Vragen en onderzoeken dienen echter beperkt te blijven tot datgene wat noodzakelijk is voor de diagnose of de behandeling.

De ruimtelijke privacy
Onderzoek en behandeling dienen buiten het gehoor en het gezichtsveld van derden plaats te vinden. De zorgverlener of instelling behoort er daarom voor te zorgen dat spreekkamers en behandelruimten (geluid)dicht zijn. Zonder uw toestemming mogen ook geen derden bij de behandeling of het onderzoek aanwezig zijn. Dit geldt ook voor artsen-in-opleiding.

Privacy geregistreerde gegevens
De zorgverlener is verplicht een dossier over uw gezondheidstoestand bij te houden. Alleen met uw toestemming mogen deze gegevens aan anderen worden verstrekt. Dit geldt niet voor medebehandelaars. In de regel wordt de huisarts als medebehandelaar beschouwd. Wilt u niet, dat medebehandelaars bepaalde informatie over u krijgen dan kunt u dit aangeven.

Om te voorkomen dat onbevoegden toegang tot uw medisch dossier kunnen krijgen beschikt Rivas over een privacyreglement. Het privacyreglement vermeldt wie toegang hebben tot de gegevens en op welke wijze de gegevens worden opgeborgen. U kunt het privacyreglement bij ons opvragen of inzien.

Bescherming
Het is de verantwoordelijkheid van Rivas om alle patiënten, in het bijzonder kwetsbare groepen, te beschermen tegen (lichamelijke) agressie. Risicopatiënten, zoals pasgeborenen, zuigelingen, kinderen, psychiatrische patiënten en kwetsbare ouderen, verlaten daarom niet zonder begeleiding of voorafgaande instructies de afdeling.

Bewaking
Ruimten waar patiënten in isolatie worden verpleegd of zijn gesepareerd in verband met besmettingsrisico, worden systematisch onder toezicht gehouden.

De verantwoordelijkheden van de patiënt

De relatie tussen een patiënt en een zorgverlener is, juridisch gezien, gebaseerd op een overeenkomst. Als patiënt heeft u daarom, naast uw rechten, ook een aantal verantwoordelijkheden:

  • u dient de zorgverlener duidelijk en volledig te informeren zodat hij u op een verantwoorde wijze kan onderzoeken en behandelen;
  • u dient zoveel mogelijk mee te werken aan onderzoek en behandeling door de adviezen en voorschriften op te volgen die de zorgverlener u geeft;
  • u dient de zorgverlener op de hoogte te stellen als u niet (meer) meewerkt aan onderzoek en behandeling of afwijkt van adviezen en voorschriften;
  • u dient, voor zover van toepassing, er voor te zorgen dat de zorgverlener tijdig door of namens u betaald wordt voor zijn verrichtingen. Het is daarom in uw belang dat u een passende verzekering afsluit.

                                                                                                                                                              Top

Het klachtrecht

Wanneer u niet tevreden bent over de manier waarop u behandeld bent, heeft u verschillende mogelijkheden om uw ontevredenheid kenbaar te maken. Het heeft de voorkeur allereerst uw onvrede/klacht te bespreken met de betrokken zorgverlener en/of diens leidinggevende, daarna eventueel via de klachtenfunctionaris van Rivas . Ook kunt u zich wenden tot de onafhankelijke klachtencommissie van Rivas.
                                                                                                                                                                  Top

Het recht op vrije keuze van zorgverlener en second opinion

Vertrouwen hebben in uw behandelaar is de basis voor een geslaagde behandeling. U heeft daarom in beginsel het recht zelf een zorgverlener te kiezen. Dit houdt ook in dat u, indien u dat wenst, van zorgverlener kunt veranderen.

Second opinion (tweede mening)

Het recht op een second opinion is het vragen van een tweede mening aan een andere deskundige dan de behandelend arts. Deze geeft op verzoek zijn mening, maar neemt in principe de behandeling niet over.

Patiënten en hun familie hebben het recht om een second opinion te vragen ter ondersteuning van het besluitvormingsproces in de behandelovereenkomst.  Indien een patiënt of diens wettelijk vertegenwoordiger aangeeft een second opinion te willen, dan wordt deze wens gerespecteerd. Patiënten en vertegenwoordigers worden geïnformeerd vanuit Rivas over de mogelijkheid voor een second opinion.  

Informatie over een andere deskundige kunt u vragen bij uw behandelend arts, uw huisarts, een patiëntenorganisatie of bij uw zorgverzekeraar.

Wanneer second opinion?
U kunt over iedere behandeling een tweede mening vragen. Bijvoorbeeld als u meer zekerheid wilt hebben over de gestelde diagnose, omdat u wilt weten of een andere behandeling mogelijk is, of omdat u over de voorgestelde behandeling eerst nog de mening van een andere arts wilt horen.
Een second opinion wordt niet zonder meer vergoed door de zorgverzekeraar. Het is verstandig vooraf uw polis te raadplegen en zo nodig toestemming te vragen aan uw zorgverzekeraar.
                                                                                                                                                              Top

Opname en behandeling onder dwang

Onder welke voorwaarden mag u gedwongen worden opgenomen? Wat zijn de regels voor dwangbehandeling? In de Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) zijn regels opgesteld voor opname en behandeling van patiënten met psychiatrische problemen. De BOPZ regelt wanneer een gedwongen opname wel en niet is toegestaan. Ook de toegestane maatregelen tijdens een behandeling zijn beschreven.

Voor wie
Deze wet is alleen van toepassing op patiënten met psychiatrische problemen. Bijvoorbeeld in een instelling voor geestelijke gezondheidszorg zoals een psychiatrisch ziekenhuis, een psychogeriatrisch verpleeghuis of een instelling voor verstandelijk gehandicapten.
                                                                                                                                                                  Top